CBM
Liên minh châu Âu (EU) là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của Việt Nam, với nhiều mặt hàng chủ lực như thép, nhôm, xi măng, phân bón, điện và các sản phẩm công nghiệp. Tuy nhiên, cùng với xu hướng phát triển bền vững và mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính, EU đã triển khai CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) – Cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới.
Việc CBAM đi vào giai đoạn áp dụng đầy đủ không chỉ làm thay đổi cách thức xuất khẩu sang thị trường EU mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn về minh bạch dữ liệu phát thải, hệ thống quản lý môi trường và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.
Vậy CBAM là gì? Những ngành hàng nào của Việt Nam chịu tác động? Doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì để duy trì lợi thế cạnh tranh khi xuất khẩu sang EU?
CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) là cơ chế điều chỉnh carbon tại biên giới do Liên minh châu Âu ban hành nhằm hạn chế hiện tượng “rò rỉ carbon” (Carbon Leakage), tức việc dịch chuyển hoạt động sản xuất sang những quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp hơn để giảm chi phí phát thải.
Theo cơ chế này, lượng phát thải carbon của một số hàng hóa nhập khẩu vào EU sẽ được theo dõi và tính đến trong nghĩa vụ của nhà nhập khẩu tại EU. Mục tiêu là tạo sự cạnh tranh công bằng giữa hàng hóa sản xuất trong EU và hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia khác.
Trong giai đoạn chuyển tiếp (2023–2025), doanh nghiệp chủ yếu thực hiện nghĩa vụ báo cáo lượng phát thải. Từ năm 2026, CBAM bước sang giai đoạn áp dụng đầy đủ với các nghĩa vụ tài chính đối với hàng hóa thuộc phạm vi điều chỉnh.
CBAM được xây dựng nhằm:
Điều này đồng nghĩa với việc yếu tố “phát thải carbon” ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng trong hoạt động thương mại quốc tế.
Trong giai đoạn hiện nay, CBAM tập trung vào một số nhóm sản phẩm có mức phát thải carbon cao, bao gồm:
Đây đều là những ngành có vai trò quan trọng trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường EU. Đồng thời, nhiều tổ chức cũng nhận định rằng phạm vi áp dụng CBAM có thể được mở rộng trong tương lai.
Nếu trước đây doanh nghiệp chủ yếu cung cấp thông tin về nguồn gốc, chất lượng và tiêu chuẩn sản phẩm, thì hiện nay đối tác EU còn yêu cầu dữ liệu liên quan đến lượng phát thải carbon trong quá trình sản xuất.
Doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống theo dõi, thu thập và quản lý dữ liệu phát thải một cách đầy đủ, chính xác và có khả năng xác minh.
Việc đáp ứng các yêu cầu của CBAM có thể khiến doanh nghiệp phát sinh thêm chi phí cho:
Mặc dù đây là khoản đầu tư ban đầu, nhưng về lâu dài sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
Các doanh nghiệp có cường độ phát thải cao sẽ chịu áp lực lớn hơn trong việc:
Việc cải tiến quy trình không chỉ đáp ứng yêu cầu của CBAM mà còn góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.
Khi chi phí tuân thủ tăng, giá thành sản phẩm có thể chịu ảnh hưởng.
Trong khi đó, những doanh nghiệp đã đầu tư vào sản xuất xanh, quản lý phát thải và xây dựng hệ thống dữ liệu minh bạch sẽ có lợi thế hơn trong việc duy trì khách hàng và mở rộng thị trường.
CBAM vì vậy không chỉ là một yêu cầu pháp lý mà còn là yếu tố tạo ra sự khác biệt về năng lực cạnh tranh.
Nhiều nhà nhập khẩu tại EU hiện đã chủ động yêu cầu nhà cung cấp:
Doanh nghiệp không chuẩn bị kịp có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoặc ký kết các hợp đồng xuất khẩu mới.
Doanh nghiệp nên rà soát quy trình sản xuất để xác định các nguồn phát thải chính và xây dựng kế hoạch giảm phát thải phù hợp.
Việc lưu trữ đầy đủ dữ liệu về nguyên liệu đầu vào, tiêu thụ năng lượng và quy trình sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu báo cáo và xác minh khi cần thiết.
Đầu tư vào hệ thống quản lý môi trường, tiết kiệm năng lượng và cải tiến quy trình sản xuất sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả vận hành cũng như đáp ứng xu hướng thương mại xanh.
CBAM là một cơ chế có thể được điều chỉnh theo từng giai đoạn. Doanh nghiệp cần thường xuyên cập nhật quy định mới để chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất và xuất khẩu.
Khi các thị trường xuất khẩu ngày càng đặt ra nhiều yêu cầu về môi trường và phát triển bền vững, việc xây dựng hệ thống quản lý, đánh giá sự phù hợp và chuẩn hóa quy trình sản xuất trở thành nền tảng quan trọng giúp doanh nghiệp:
Trong bối cảnh các quy định quốc tế ngày càng khắt khe, doanh nghiệp cần chủ động chuẩn bị về hệ thống quản lý, hồ sơ kỹ thuật và các yêu cầu đánh giá sự phù hợp.
VietCert cung cấp các dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp như:
✔ Tư vấn tiêu chuẩn và quy định kỹ thuật đối với hàng hóa xuất khẩu.
✔ Hỗ trợ đánh giá sự phù hợp và các chương trình chứng nhận theo yêu cầu.
✔ Tư vấn xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế.
✔ Hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ phục vụ hoạt động xuất khẩu và đáp ứng yêu cầu của đối tác.
Với đội ngũ chuyên gia giàu kinh nghiệm, VietCert đồng hành cùng doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh, từng bước đáp ứng xu hướng thương mại xanh và phát triển bền vững.
CBAM không chỉ là một quy định mới của EU mà còn là xu hướng tất yếu của thương mại quốc tế trong tương lai. Doanh nghiệp càng chuẩn bị sớm về hệ thống quản lý, dữ liệu và các yêu cầu đánh giá, chứng nhận thì càng có nhiều cơ hội duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu.
Liên hệ VietCert ngay hôm nay để được tư vấn các giải pháp phù hợp, giúp doanh nghiệp sẵn sàng thích ứng với những yêu cầu mới của thị trường quốc tế.
Tham khảo:
https://vietcert.vn/dich-vu-gui-hoa-toc-tai-lieu-va-hang-hoa-toan-quoc-cua-vietcert/
https://vietcert.vn/quy-dinh-ve-truy-xuat-nguon-goc-hang-hoa-nhap-khau/
CÁCH TỐI ƯU CHI PHÍ KIỂM ĐỊNH VÀ CHỨNG NHẬN HÀNG NHẬP KHẨU Giải pháp…
VÌ SAO NHIỀU LÔ HÀNG BỊ LƯU CONTAINER TẠI CẢNG? Nguyên nhân khiến doanh nghiệp…
C/O và C/Q khác nhau như thế nào? Doanh nghiệp nhập khẩu cần biết Phân…
5 LỖI PHỔ BIẾN KHIẾN HÀNG NHẬP KHẨU BỊ KIỂM HÓA Doanh nghiệp cần lưu…
Kiểm Nghiệm Sản Phẩm Trước Khi Xuất khẩu: Vai Trò Và Lợi Ích Đối Với Doanh…
GIÁ CƯỚC TĂNG ẢNH HƯỞNG THẾ NÀO ĐẾN DOANH NGHIỆP NHẬP KHẨU? Những tác động…