Dự kiến mô hình mới của Tổng cục Hải quan sau tinh gọn

Trong tiến trình cải cách bộ máy hành chính nhà nước, ngành hải quan đang triển khai đề án sắp xếp, tinh gọn tổ chức theo hướng hiện đại, hiệu quả và phù hợp với yêu cầu hội nhập. Theo định hướng mới, mô hình của Tổng cục Hải quan sẽ được cơ cấu lại nhằm giảm tầng nấc trung gian, tăng tính tập trung và nâng cao chất lượng phục vụ doanh nghiệp.

Việc thay đổi mô hình tổ chức không chỉ mang ý nghĩa nội bộ ngành mà còn có tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu, thông quan hàng hóa và chi phí logistics của doanh nghiệp.

Vì sao cần tinh gọn bộ máy hải quan?

Trong bối cảnh kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục tăng trưởng, yêu cầu quản lý ngày càng phức tạp, mô hình tổ chức cũ bộc lộ một số hạn chế như:

• Nhiều đầu mối trung gian

• Phân cấp chưa thực sự tối ưu

• Khó đồng bộ trong điều hành toàn hệ thống

Việc tinh gọn bộ máy nhằm hướng tới mục tiêu:

• Giảm chồng chéo chức năng

• Tăng hiệu quả quản lý rủi ro

• Đẩy mạnh chuyển đổi số

• Rút ngắn thời gian xử lý thủ tục

Đây được xem là bước đi quan trọng để xây dựng hải quan hiện đại, ngang tầm với các nước trong khu vực.

Dự kiến mô hình tổ chức mới của Hải quan

Theo định hướng sắp xếp, hệ thống hải quan sẽ được tổ chức theo mô hình tinh giản hơn, tập trung vào ba cấp chính thay vì nhiều tầng như trước.

1. Cấp trung ương

Ở cấp trung ương, cơ quan hải quan sẽ thực hiện chức năng tham mưu, xây dựng chính sách, chỉ đạo và quản lý thống nhất toàn ngành. Số lượng đơn vị tham mưu dự kiến được giảm so với trước đây nhằm tối ưu bộ máy và nâng cao hiệu quả điều hành.

Việc giảm đầu mối giúp quá trình ra quyết định nhanh hơn, đồng thời hạn chế tình trạng phân tán nguồn lực.

2. Cấp khu vực hoặc vùng

Thay vì duy trì mô hình cục hải quan theo từng tỉnh, thành phố như trước, dự kiến sẽ tổ chức lại theo khu vực hoặc vùng. Điều này giúp:

• Tập trung nguồn nhân lực

• Tăng tính chuyên môn hóa

• Thống nhất quy trình xử lý hồ sơ

Mô hình khu vực được kỳ vọng sẽ giảm sự chênh lệch trong cách áp dụng chính sách giữa các địa phương, tạo môi trường kinh doanh minh bạch và đồng đều hơn cho doanh nghiệp.

3. Cấp chi cục trực tiếp làm thủ tục

Các đơn vị trực tiếp thực hiện kiểm tra, giám sát và thông quan tại cửa khẩu, cảng biển, sân bay vẫn được duy trì. Tuy nhiên, cơ cấu bên trong sẽ được sắp xếp lại theo hướng gọn nhẹ, giảm bớt các phòng, đội không cần thiết.

Điều này giúp quy trình xử lý tờ khai tập trung hơn, giảm khâu trung gian và nâng cao trách nhiệm cá nhân.

Giảm đầu mối, tăng hiệu quả quản lý

Một trong những điểm đáng chú ý của đề án tinh gọn là giảm số lượng đơn vị cấp phòng và cấp trung gian. Việc cắt giảm này không chỉ mang ý nghĩa tiết kiệm ngân sách mà còn giúp:

• Nâng cao hiệu suất xử lý công việc

• Tăng tính minh bạch

• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin

Trong bối cảnh hải quan điện tử và quản lý rủi ro ngày càng được áp dụng rộng rãi, việc duy trì bộ máy cồng kềnh không còn phù hợp. Mô hình mới hướng tới quản lý tập trung, dựa trên dữ liệu và hệ thống công nghệ thay vì phụ thuộc quá nhiều vào thủ tục thủ công.

Tác động đến doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Việc thay đổi mô hình tổ chức hải quan có thể mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp:

Thứ nhất, rút ngắn thời gian thông quan. Khi bộ máy được tinh giản và quy trình xử lý tập trung hơn, việc phê duyệt hồ sơ và giải quyết vướng mắc sẽ nhanh chóng hơn.

Thứ hai, giảm chi phí logistics. Thời gian xử lý nhanh đồng nghĩa với việc giảm chi phí lưu kho, lưu bãi và chi phí phát sinh tại cảng.

Thứ ba, tăng tính thống nhất trong áp dụng chính sách. Mô hình khu vực giúp hạn chế tình trạng mỗi địa phương hiểu và áp dụng quy định theo cách khác nhau.

Tuy nhiên, trong giai đoạn chuyển đổi, doanh nghiệp cũng cần chủ động cập nhật thông tin về cơ cấu tổ chức mới, địa chỉ liên hệ và quy trình làm việc để tránh gián đoạn trong quá trình khai báo.

Định hướng hiện đại hóa hải quan

Tinh gọn bộ máy không chỉ là việc sắp xếp lại tổ chức mà còn gắn liền với mục tiêu hiện đại hóa toàn ngành. Hải quan sẽ tiếp tục:

• Đẩy mạnh chuyển đổi số

• Tăng cường quản lý rủi ro

• Ứng dụng công nghệ trong giám sát và kiểm tra

• Kết nối dữ liệu với các bộ ngành

Đây là bước đi cần thiết để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, tạo môi trường thuận lợi cho thương mại quốc tế.

Kết luận

Dự kiến mô hình mới của Tổng cục Hải quan sau tinh gọn là một bước cải cách quan trọng trong tiến trình hiện đại hóa quản lý nhà nước về hải quan. Việc giảm tầng nấc trung gian, tổ chức theo khu vực và tăng cường ứng dụng công nghệ được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Trong bối cảnh hoạt động thương mại ngày càng mở rộng, một bộ máy hải quan tinh gọn, minh bạch và chuyên nghiệp sẽ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam.

Xem thêm:

Cách xác định thuế nhập khẩu & VAT hàng hóa mới nhất cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu 

Hàng mỹ phẩm áp HS Code nào? Thuế bao nhiêu? Cập nhật mới nhất cho doanh nghiệp nhập khẩu