Kiểm dịch nhập khẩu theo quy định mới: Doanh nghiệp cần lưu ý gì?

Kiểm dịch nhập khẩu là thủ tục quan trọng đối với nhiều nhóm hàng có nguồn gốc thực vật, động vật và sản phẩm liên quan. Nếu không xác định đúng chính sách từ đầu, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi thông quan.

Đặc biệt, các quy định và danh mục quản lý chuyên ngành có thể được cập nhật theo từng thời kỳ. Doanh nghiệp cần kiểm tra quy định đang có hiệu lực trước mỗi lô hàng.

Hiện nay, Thông tư 14/2024/TT-BNNPTNT quy định danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật và danh mục vật thể phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi nhập khẩu. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/12/2024.

1. Kiểm dịch nhập khẩu là gì?

Kiểm dịch nhập khẩu nhằm kiểm soát nguy cơ dịch bệnh, sinh vật gây hại hoặc các tác nhân có thể ảnh hưởng đến sản xuất và môi trường.

Tùy từng loại hàng, doanh nghiệp có thể phải thực hiện:

• Kiểm dịch thực vật.
• Kiểm dịch động vật.
• Kiểm dịch sản phẩm động vật.
• Kiểm dịch thủy sản.
• Các thủ tục chuyên ngành liên quan.

Đối với vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật, pháp luật quy định chủ hàng phải thực hiện thủ tục kiểm dịch khi nhập khẩu. Hàng chỉ được thông quan sau khi hoàn thành đầy đủ thủ tục kiểm dịch thực vật.

2. Những mặt hàng nào thường phải kiểm dịch?

Không phải mọi hàng hóa nhập khẩu đều phải kiểm dịch.

Một số nhóm hàng thường cần kiểm tra gồm:

🌱 Nhóm thực vật và sản phẩm thực vật

Có thể bao gồm:

• Cây giống.
• Hạt giống.
• Củ giống.
• Quả tươi.
• Rau củ.
• Nông sản.
• Gỗ và sản phẩm từ gỗ.
• Một số vật liệu có nguồn gốc thực vật.

Danh mục hiện hành về kiểm dịch thực vật được quy định tại Thông tư 14/2024/TT-BNNPTNT.

🐄 Nhóm động vật và sản phẩm động vật

Một số sản phẩm có nguồn gốc động vật có thể thuộc diện kiểm dịch.

Ví dụ:

• Thịt.
• Trứng.
• Sữa và sản phẩm liên quan.
• Sản phẩm chế biến từ động vật.
• Một số sản phẩm thủy sản.

Đối với động vật và sản phẩm động vật thủy sản, quy định hiện hành được tổng hợp tại Văn bản hợp nhất 46/VBHN-BNNMT năm 2025.

3. Điểm cần lưu ý: Không chỉ dựa vào tên hàng

Một trong những sai sót thường gặp là doanh nghiệp chỉ nhìn vào tên thương mại.

Thực tế, việc xác định hàng có phải kiểm dịch hay không còn phụ thuộc vào:

Tên hàng → Thành phần → Nguồn gốc → Mục đích sử dụng → Dạng sản phẩm → Mã HS → Danh mục quản lý.

Ví dụ, cùng là một loại nông sản nhưng dạng tươi, dạng khô hoặc đã qua chế biến có thể có yêu cầu quản lý khác nhau.

Do đó, doanh nghiệp nên kiểm tra từng sản phẩm cụ thể.

4. Lưu ý về kiểm dịch thực vật

Đối với hàng thuộc diện kiểm dịch thực vật, doanh nghiệp cần chú ý đến Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật của nước xuất khẩu và các yêu cầu liên quan.

Quy định về điều kiện nhập khẩu yêu cầu vật thể thuộc diện kiểm dịch phải có giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật do cơ quan có thẩm quyền của nước xuất khẩu cấp hoặc giấy tờ có giá trị tương đương.

Ngoài ra, hàng hóa phải đáp ứng yêu cầu về đối tượng kiểm dịch và sinh vật gây hại theo quy định.

5. Hàng nào phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi nhập?

 

Đây là nội dung doanh nghiệp cần đặc biệt quan tâm.

Theo Thông tư 14/2024/TT-BNNPTNT, một số nhóm thuộc danh mục phải phân tích nguy cơ dịch hại trước khi nhập khẩu.

Danh mục này bao gồm một số:

• Vật liệu làm giống.
• Quả tươi.
• Củ khoai lang tươi.
• Củ khoai tây tươi.
• Cỏ và hạt cỏ sử dụng để gieo trồng.
• Sinh vật có ích sử dụng trong bảo vệ thực vật.

Đối với các trường hợp thuộc phạm vi quy định, việc nhập khẩu phải có giấy phép kiểm dịch thực vật và thực hiện kiểm dịch theo quy định.

Đây là lý do doanh nghiệp nên kiểm tra chính sách trước khi ký hợp đồng nhập khẩu.

6. Kiểm tra giấy chứng nhận từ nước xuất khẩu

Doanh nghiệp nên trao đổi với nhà cung cấp ngay từ đầu.

Cần xác định:

• Nước xuất khẩu có cấp chứng nhận cần thiết không?
• Cơ quan nào cấp?
• Mẫu chứng nhận có phù hợp không?
• Thông tin trên chứng nhận có thống nhất với lô hàng không?
• Có yêu cầu xử lý kiểm dịch trước khi xuất khẩu không?

Nếu giấy chứng nhận có thông tin không thống nhất với hàng hóa, doanh nghiệp có thể phải xử lý lại hồ sơ.

7. Bao bì gỗ cũng cần được lưu ý

Một vấn đề dễ bị bỏ qua là vật liệu đóng gói bằng gỗ.

Đối với hàng nhập khẩu sử dụng bao bì gỗ, doanh nghiệp cần chú ý yêu cầu xử lý kiểm dịch thực vật đối với loại vật liệu này. Quy định về kiểm dịch thực vật đã đặt ra yêu cầu riêng đối với vật liệu đóng gói bằng gỗ nhập khẩu.

Vì vậy, doanh nghiệp nên trao đổi trước với nhà cung cấp nếu hàng sử dụng:

• Pallet gỗ.
• Thùng gỗ.
• Kiện gỗ.
• Vật liệu chèn lót bằng gỗ.

8. Hồ sơ kiểm dịch nhập khẩu gồm những gì?

Tùy từng loại hàng, hồ sơ có thể khác nhau.

Một số tài liệu doanh nghiệp thường cần chuẩn bị gồm:

• Giấy đăng ký kiểm dịch.
• Commercial Invoice.
• Packing List.
• Bill of Lading hoặc Air Waybill.
• Hợp đồng mua bán.
• Giấy chứng nhận kiểm dịch của nước xuất khẩu.
• Giấy phép kiểm dịch nhập khẩu nếu thuộc trường hợp phải cấp.
• Catalogue hoặc tài liệu sản phẩm.
• Các chứng từ khác theo yêu cầu của từng nhóm hàng.

Không phải lô hàng nào cũng cần toàn bộ giấy tờ trên.

Doanh nghiệp nên xác định hồ sơ dựa trên sản phẩm thực tế.

9. Có nên làm kiểm dịch trước khi hàng về?

Nên chuẩn bị hồ sơ và kiểm tra chính sách trước khi hàng về.

Đặc biệt với hàng phải xin giấy phép hoặc có yêu cầu phân tích nguy cơ dịch hại, việc chuẩn bị sớm rất quan trọng.

Doanh nghiệp có thể thực hiện theo quy trình:

01. Xác định sản phẩm

↓

02. Kiểm tra mã HS

↓

03. Kiểm tra danh mục kiểm dịch

↓

04. Xác định giấy phép nếu có

↓

05. Chuẩn bị chứng từ

↓

06. Đăng ký kiểm dịch

↓

07. Kiểm tra hàng

↓

08. Nhận kết quả và hoàn thiện thủ tục thông quan

Cách làm này giúp doanh nghiệp chủ động hơn về thời gian.

10. Những lỗi thường gặp khi làm kiểm dịch

❌ Không kiểm tra chính sách trước khi nhập

Hàng đã về cảng mới phát hiện phải kiểm dịch.

❌ Không kiểm tra danh mục mới

Doanh nghiệp sử dụng thông tin của lô hàng cũ nhưng quy định đã được cập nhật.

❌ Thiếu giấy chứng nhận từ nước xuất khẩu

Đây là vấn đề có thể khiến hồ sơ không hoàn thiện.

❌ Thông tin chứng từ không thống nhất

Tên hàng, số lượng hoặc thông tin sản phẩm trên các chứng từ bị sai lệch.

❌ Không chú ý bao bì gỗ

Hàng sử dụng pallet hoặc kiện gỗ nhưng doanh nghiệp không kiểm tra yêu cầu kiểm dịch.

11. Kiểm dịch và kiểm tra an toàn thực phẩm có giống nhau không?

Không hoàn toàn giống nhau.

Kiểm dịch tập trung vào việc kiểm soát các đối tượng dịch hại hoặc dịch bệnh thuộc phạm vi quản lý.

Trong khi đó, kiểm tra an toàn thực phẩm tập trung vào các yêu cầu liên quan đến an toàn của thực phẩm.

Một số lô hàng có nguồn gốc thực vật có thể đồng thời liên quan đến kiểm dịch thực vật và kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm. Quy định chuyên ngành cũng có hướng dẫn xử lý đối với trường hợp một lô hàng phải thực hiện cả hai thủ tục.

Vì vậy, doanh nghiệp cần kiểm tra đầy đủ chính sách thay vì chỉ thực hiện một thủ tục.

12. Doanh nghiệp nên lưu ý gì theo quy định mới?

Để hạn chế rủi ro, doanh nghiệp nên:

✔ Kiểm tra danh mục kiểm dịch hiện hành.

✔ Kiểm tra mã HS trước khi nhập.

✔ Xác định nguồn gốc và dạng sản phẩm.

✔ Kiểm tra yêu cầu giấy phép nếu có.

✔ Yêu cầu nhà cung cấp chuẩn bị chứng từ phù hợp.

✔ Kiểm tra bao bì gỗ trước khi đóng hàng.

✔ Chuẩn bị hồ sơ trước khi hàng về.

✔ Theo dõi thay đổi của quy định chuyên ngành.

Quan trọng nhất, doanh nghiệp không nên áp dụng máy móc quy định của một lô hàng cũ cho lô hàng mới.

VietCert hỗ trợ tư vấn kiểm dịch nhập khẩu

Kiểm dịch là một trong những thủ tục doanh nghiệp cần kiểm tra ngay từ giai đoạn chuẩn bị nhập khẩu.

Việc xác định đúng chính sách giúp doanh nghiệp chủ động hồ sơ và hạn chế nguy cơ hàng bị chậm xử lý.

VietCert hỗ trợ doanh nghiệp tư vấn các thủ tục liên quan đến kiểm dịch nhập khẩu, bao gồm:

📌 Kiểm tra chính sách mặt hàng.
📌 Tra cứu danh mục kiểm dịch.
📌 Kiểm tra mã HS.
📌 Tư vấn hồ sơ cần chuẩn bị.
📌 Hướng dẫn thủ tục kiểm dịch.
📌 Tư vấn giấy phép kiểm dịch nếu thuộc diện áp dụng.
📌 Hỗ trợ xử lý hồ sơ chuyên ngành.

Chủ động kiểm tra chính sách trước khi nhập hàng giúp doanh nghiệp hạn chế phát sinh và thuận lợi hơn khi thông quan.

ĐỌC THÊM:

Dịch vụ tư vấn kiểm tra chuyên ngành trọn gói – Giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp nhập khẩu