HƯỚNG DẪN CHẤP NHẬN C/O MẪU EAV ĐỐI VỚI HÀNG QUÁ CẢNH QUA TRUNG QUỐC
Ngày 02/06/2026, Cục Hải quan đã ban hành Công văn số 17046/CHQ-GSQL nhằm hướng dẫn xử lý các vướng mắc liên quan đến việc chấp nhận C/O mẫu EAV đối với hàng hóa quá cảnh hoặc lưu kho ngoại quan tại Trung Quốc trước khi nhập khẩu vào Việt Nam.
Đây là nội dung được nhiều doanh nghiệp xuất nhập khẩu đặc biệt quan tâm bởi thực tế hiện nay, không ít lô hàng từ các quốc gia thuộc Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU) phải trung chuyển qua Trung Quốc do đặc thù tuyến vận tải quốc tế. Việc không đáp ứng đúng quy định về vận chuyển trực tiếp có thể khiến doanh nghiệp bị từ chối ưu đãi thuế quan theo Hiệp định FTA Việt Nam – EAEU.
C/O mẫu EAV là gì?
C/O mẫu EAV (Certificate of Origin Form EAV) là chứng nhận xuất xứ hàng hóa được cấp theo Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU FTA).
Liên minh Kinh tế Á – Âu bao gồm các quốc gia:
- Nga
- Belarus
- Kazakhstan
- Armenia
- Kyrgyzstan
Khi hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ theo hiệp định và có C/O mẫu EAV hợp lệ, doanh nghiệp nhập khẩu tại Việt Nam sẽ được hưởng mức thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt theo cam kết của FTA.
Tuy nhiên, để được áp dụng ưu đãi thuế quan, ngoài việc có C/O hợp lệ, hàng hóa còn phải đáp ứng điều kiện vận chuyển trực tiếp theo quy định hiện hành.
Căn cứ pháp lý về điều kiện vận chuyển trực tiếp
Theo hướng dẫn của Cục Hải quan, doanh nghiệp cần lưu ý các quy định tại:
Thông tư 21/2016/TT-BCT
Quy định thực hiện Quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á – Âu.
Thông tư 01/2024/TT-BCT
Sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 21/2016/TT-BCT về quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định EAEU FTA.
Thông tư 33/2023/TT-BTC
Quy định về xác định xuất xứ hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu.
Các văn bản này là cơ sở pháp lý để cơ quan hải quan xem xét việc chấp nhận hay từ chối C/O mẫu EAV trong trường hợp hàng hóa có quá cảnh hoặc lưu kho tại nước thứ ba.
Hàng hóa quá cảnh qua Trung Quốc có được chấp nhận C/O mẫu EAV không?
Câu trả lời là có thể được chấp nhận, nếu doanh nghiệp chứng minh được hàng hóa vẫn đáp ứng điều kiện vận chuyển trực tiếp theo quy định.
Trong hoạt động thương mại quốc tế, nhiều lô hàng từ Nga hoặc các nước EAEU thường được vận chuyển qua các cảng hoặc kho ngoại quan tại Trung Quốc trước khi nhập khẩu vào Việt Nam.
Việc quá cảnh hoặc lưu kho tại Trung Quốc không đồng nghĩa với việc mất quyền hưởng ưu đãi thuế quan. Tuy nhiên doanh nghiệp phải chứng minh rằng:
- Hàng hóa không tham gia giao dịch thương mại tại Trung Quốc.
- Không bị gia công hoặc chế biến làm thay đổi bản chất hàng hóa.
- Chỉ thực hiện các hoạt động cần thiết nhằm bảo quản hàng hóa hoặc phục vụ quá trình vận chuyển.
- Luôn nằm dưới sự giám sát của cơ quan hải quan hoặc cơ quan có thẩm quyền.
Nếu đáp ứng các điều kiện trên, C/O mẫu EAV vẫn có thể được cơ quan hải quan Việt Nam xem xét chấp nhận.
Điều kiện vận chuyển trực tiếp đối với hàng hóa quá cảnh
Một trong những nội dung quan trọng nhất của Công văn 17046/CHQ-GSQL là nhấn mạnh yêu cầu về vận chuyển trực tiếp.
Theo quy định, hàng hóa được coi là vận chuyển trực tiếp trong trường hợp:
Trường hợp 1: Vận chuyển thẳng
Hàng hóa được vận chuyển trực tiếp từ nước thành viên EAEU đến Việt Nam mà không đi qua lãnh thổ nước thứ ba.
Đây là trường hợp đơn giản nhất và thường ít phát sinh vướng mắc trong quá trình kiểm tra xuất xứ.
Trường hợp 2: Quá cảnh qua nước thứ ba
Hàng hóa được phép quá cảnh qua nước thứ ba (bao gồm Trung Quốc) nếu việc quá cảnh là cần thiết do:
- Điều kiện địa lý.
- Yêu cầu vận tải quốc tế.
- Điều kiện logistics.
- Yêu cầu kỹ thuật trong quá trình vận chuyển.
Trong trường hợp này, doanh nghiệp phải chứng minh rằng hàng hóa không bị tiêu thụ tại nước quá cảnh và vẫn được quản lý dưới sự kiểm soát của cơ quan có thẩm quyền.
Trường hợp 3: Lưu kho ngoại quan tại nước thứ ba
Hàng hóa được lưu giữ tại kho ngoại quan ở nước thứ ba trong thời gian chờ vận chuyển tiếp.
Việc lưu kho không làm mất quyền hưởng ưu đãi nếu doanh nghiệp cung cấp đầy đủ chứng từ chứng minh hàng hóa vẫn đảm bảo điều kiện vận chuyển trực tiếp theo quy định.
Doanh nghiệp cần chuẩn bị những chứng từ gì?
Khi hàng hóa quá cảnh hoặc lưu kho ngoại quan tại Trung Quốc, cơ quan hải quan có thể yêu cầu doanh nghiệp cung cấp hồ sơ chứng minh.
Một số chứng từ thường được sử dụng bao gồm:
Vận đơn vận tải
Các loại vận đơn thể hiện rõ hành trình vận chuyển từ nước xuất khẩu đến Việt Nam, bao gồm:
- Bill of Lading (B/L)
- House Bill of Lading
- Master Bill of Lading
- Air Waybill (AWB)
Các chứng từ này giúp chứng minh tuyến đường vận chuyển thực tế của hàng hóa.
Chứng từ lưu kho ngoại quan
Trong trường hợp hàng hóa được lưu giữ tại kho ngoại quan ở Trung Quốc, doanh nghiệp nên chuẩn bị:
- Phiếu nhập kho.
- Phiếu xuất kho.
- Hợp đồng lưu kho.
- Xác nhận của đơn vị khai thác kho.
Những chứng từ này giúp chứng minh hàng hóa không tham gia lưu thông thương mại tại nước thứ ba.
Chứng nhận của cơ quan có thẩm quyền
Doanh nghiệp có thể cần cung cấp:
- Chứng nhận của hải quan nước quá cảnh.
- Giấy xác nhận hàng hóa vẫn nằm dưới sự giám sát hải quan.
- Các văn bản xác nhận quá trình vận chuyển.
Hồ sơ logistics liên quan
Ngoài các chứng từ trên, doanh nghiệp nên lưu giữ:
- Hợp đồng vận chuyển.
- Booking vận tải.
- Chứng từ giao nhận.
- Manifest.
- Hồ sơ tracking container.
Đây là những tài liệu có giá trị hỗ trợ chứng minh tính liên tục của hành trình vận chuyển.
Rủi ro khi không đáp ứng điều kiện vận chuyển trực tiếp
Nếu doanh nghiệp không cung cấp được đầy đủ hồ sơ hoặc không chứng minh được điều kiện vận chuyển trực tiếp, cơ quan hải quan có thể:
Từ chối chấp nhận C/O mẫu EAV
Khi đó lô hàng sẽ không được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt theo Hiệp định EAEU FTA.
Truy thu thuế nhập khẩu
Trong trường hợp doanh nghiệp đã được áp dụng ưu đãi thuế nhưng sau đó cơ quan hải quan xác định hồ sơ không hợp lệ, doanh nghiệp có thể bị truy thu số thuế chênh lệch.
Phát sinh tiền chậm nộp
Ngoài khoản thuế bị truy thu, doanh nghiệp còn có thể phải nộp tiền chậm nộp theo quy định của pháp luật về thuế.
Kéo dài thời gian thông quan
Việc phải bổ sung hồ sơ, giải trình hoặc xác minh xuất xứ có thể làm chậm tiến độ thông quan, ảnh hưởng đến kế hoạch sản xuất và kinh doanh.
Khuyến nghị dành cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Để hạn chế rủi ro khi sử dụng C/O mẫu EAV đối với hàng hóa quá cảnh qua Trung Quốc, doanh nghiệp nên:
✔️ Kiểm tra kỹ hành trình vận chuyển trước khi ký hợp đồng logistics.
✔️ Yêu cầu đơn vị vận tải cung cấp đầy đủ chứng từ chứng minh tuyến đường vận chuyển.
✔️ Lưu giữ toàn bộ hồ sơ liên quan đến quá trình vận chuyển và lưu kho.
✔️ Chủ động rà soát điều kiện vận chuyển trực tiếp ngay từ khi đàm phán hợp đồng mua bán.
✔️ Tham khảo ý kiến chuyên gia về xuất xứ hàng hóa khi phát sinh các trường hợp quá cảnh phức tạp.
Kết luận
Công văn 17046/CHQ-GSQL của Cục Hải quan đã làm rõ nguyên tắc xử lý đối với C/O mẫu EAV trong trường hợp hàng hóa quá cảnh hoặc lưu kho ngoại quan tại Trung Quốc. Theo đó, hàng hóa vẫn có thể được hưởng ưu đãi thuế quan theo Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Liên minh Kinh tế Á – Âu nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện vận chuyển trực tiếp và có hồ sơ chứng minh phù hợp.
Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chủ động chuẩn bị chứng từ, lưu trữ hồ sơ vận tải và thường xuyên cập nhật các quy định mới về xuất xứ hàng hóa để tránh nguy cơ bị từ chối C/O, truy thu thuế hoặc kéo dài thời gian thông quan.
Vietcert hỗ trợ tư vấn quy tắc xuất xứ hàng hóa, C/O ưu đãi, hồ sơ xuất nhập khẩu và các thủ tục liên quan giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí thuế quan và đảm bảo tuân thủ quy định hiện hành.
Tham khảo:
https://vietcert.vn/hai-quan-so-va-tuong-lai-thong-quan-tu-dong/
